Tijdperk I omvat de tijd van de eerste Duitse spoorlijn in 1835 tot de oprichting van de Deutsche Reichsbahn in 1920. Het is de kleurrijkste periode uit de spoorweggeschiedenis: elke Duitse deelstaat – Pruisen, Beieren, Saksen, Württemberg, Baden en andere – exploiteerde een eigen spoorweg met eigen locomotieven, kleuren, wapens en nummers.
De perioden van tijdperk I
| Periode | Jaren | Kenmerkend voor deze tijd |
|---|---|---|
| Ia | 1835–1875 | De eerste lijnen ontstaan, meestal aangelegd door particuliere maatschappijen. De locomotieven zijn klein en vaak uit Engeland ingevoerd; de wagens hebben twee of drie assen en open balkons. |
| Ib | 1875–1895 | De deelstaten kopen de particuliere spoorwegen op en bouwen eigen staatsspoorwegen. Eigen locomotieffabrieken leveren sterkere machines, en de lijnen worden tot netten verbonden. |
| Ic | 1895–1910 | Sneltreinen met draaistelrijtuigen, doorgangsrijtuigen met harmonicabalgen, de eerste stoomlocomotieven met oververhitter. De Pruisische staatsspoorweg wordt een van de grootste ondernemingen ter wereld. |
| Id | 1910–1920 | Hoogtepunt van de Länderbahn-stoomlocomotief, bijvoorbeeld met de Beierse S 3/6 en de Pruisische P 8. In de Eerste Wereldoorlog worden locomotieven over de grenzen van de deelstaten heen ingezet; daarna gaan er veel als herstelbetaling naar het buitenland. |
Typisch aan het model: naam of afkorting van de Länderbahn op het voertuig, nummers of namen in plaats van series, veel messing en kleurrijke rijtuigen (groen, bruin, geel, afhankelijk van de klasse). Pruisische locomotieven zijn meestal donkergroen met zwarte delen en een rood onderstel.
Bekende locomotieven en treinen uit tijdperk I
- „Adler” (1835): de eerste locomotief van de Ludwigsbahn Neurenberg–Fürth, geleverd uit Engeland. Märklin had hem al in 1936 als model in spoor 0 in de catalogus – Märklin AR12930 in het archief.
- Beierse S 3/6 (vanaf 1908): elegante sneltreinlocomotief met grote wielen, de „Hochhaxige” (de hoogbenige) – Märklin 39436 in het archief.
- Pruisische P 8 (vanaf 1906): met zo’n 3.800 exemplaren een van de meest gebouwde reizigerstreinlocomotieven; bij de DB reed ze nog tot 1974.
- Pruisische T 18 (vanaf 1912): tenderlocomotief voor voorstadstreinen, later DR-serie 78 – Märklin 3109 in het archief.
- Württembergse T 5 (vanaf 1910): tenderlocomotief voor zijlijnen – Märklin 3312 in het archief.
- Beierse „Glaskasten” (vanaf 1905): kleine lokaalspoorlocomotief met beglaasde cabine („glazen kast”) – Märklin 36861 in het archief.




De Duitse Länderbahnen en hun afkortingen
B.E.G
Herzoglich Braunschweigische Staatseisenbahn/
Braunschweigische Eisenbahn-Gesellschaft
1838 tot 1868,
1869 verkocht aan Pruisen
K.P. u. G.H. StE
Königlich Preußische und Großherzoglich Hessische Eisenbahnbetriebs- und Finanzgemeinschaft
1897 tot 1920
Hoe het na 1920 verderging: Tijdperk II – de Deutsche Reichsbahn. Hoe tijdperk I in de buurlanden is ingedeeld: Spoorwegtijdperken in Europa.











