In 1949 ontstaan twee Duitse staten en daarmee twee spoorwegen: de Deutsche Bundesbahn (DB) in het westen en de Deutsche Reichsbahn (DR) in de DDR, die de oude naam behoudt. Beide bouwen hun netten weer op en moderniseren – de DB kiest al vroeg voor diesel- en elektrische locomotieven, de DR bouwt lang stoomlocomotieven om en krijgt later zware diesellocomotieven uit de Sovjet-Unie. Deze pagina beschrijft de tijdperken III en IV voor beide spoorwegen.
Tijdperk III (1949–1970)
| Periode | Jaren | Kenmerkend voor deze tijd |
|---|---|---|
| IIIa | 1949–1956 | Oprichting van de DB; de eerste nieuwgebouwde stoomlocomotieven; blauwe F-Zug-rijtuigen (luxe sneltreinen) en nieuwe sneltreinrijtuigen van 26,4 m. Bij de DR worden de particuliere spoorwegen genationaliseerd en het materieel opnieuw genummerd. |
| IIIb | 1956–1970 | Diesel- en elektrische locomotieven verdringen de stoomlocomotief; vanaf 1956 nog maar twee klassen (de 1e klas met een gele streep); vanaf 1957 TEE-treinen; chroomoxidegroene rijtuigen; nieuw DB-embleem en frontsein met drie lichten. |
Typisch aan het model: nummers met letters voor de aandrijving (V = diesel, E = elektrisch, VT = dieselmotorwagen), elektrische locomotieven blauw (E 10, E 41) of groen (E 40, E 50), diesellocomotieven oudrood, groene rijtuigen, bij de DR het opschrift „DR” of „Deutsche Reichsbahn”.
Bekende locomotieven en treinen van de Bundesbahn
- V 200 (vanaf 1953): de diesel-sneltreinlocomotief van het Wirtschaftswunder, bij Märklin al in de jaren 1950 in het programma – Märklin 3021 in het archief.
- V 100 (vanaf 1958): diesellocomotief voor zijlijnen en lichte treinen – Märklin 37176 in het archief.
- Eenheids-elektrische locomotieven E 10, E 40, E 41 en E 50 (in serie vanaf 1956): respectievelijk voor sneltreinen, goederentreinen, regionaal verkeer en zware goederentreinen – E 10, E 40, E 41, E 50.
- Serie 23 (vanaf 1950): de eerste nieuwgebouwde stoomlocomotief van de DB – Märklin 3005 in het archief.
- Serie 10 (1957): een van de laatste nieuwe Duitse stoomlocomotiefontwerpen, slechts twee exemplaren – Märklin 37085 in het archief.
- Railbussen VT 95 en VT 98 (vanaf 1950/1955): hielden veel zijlijnen in leven – Märklin 3016 in het archief.
- TEE-dieseltreinstel VT 11.5 (vanaf 1957): luxe dieseltrein voor de Trans-Europ-Express – Märklin 37604 in het archief.
- Rheingold (nieuwe rijtuigen met panoramarijtuig vanaf 1962, vanaf 1965 als TEE): de beroemdste Duitse langeafstandstrein.
- E 03 (1965): voorserie van de serie 103; reed in 1965 tijdens de verkeerstentoonstelling in München in demonstratieritten met 200 km/h – Märklin 3053 in het archief.
Bekende locomotieven en treinen van de Reichsbahn
- Serie 01.5 (vanaf 1962): sneltreinlocomotief met nieuwe ketel, tot begin jaren 1980 in de dienstregeling – Märklin 39207 in het archief.
- Serie 23.10 (vanaf 1955) en 65.10 (vanaf 1954): nieuwgebouwde stoomlocomotieven van de DR.
- V 180 (vanaf 1963): diesellocomotief voor sneltreinen, later serie 118.
- E 11 en E 42 (vanaf 1961): elektrische locomotieven uit Hennigsdorf, later series 211 en 242.
- Dieseltreinstel VT 18.16 (vanaf 1963): onder meer als „Vindobona” Berlijn–Praag–Wenen – Märklin 38175 in het archief.
Tijdperk IV (1965–1990)
| Periode | Jaren | Kenmerkend voor deze tijd |
|---|---|---|
| IVa | 1965–1970 | Nieuwe, computerleesbare UIC-nummers voor locomotieven, rijtuigen en goederenwagens – bij de DB vanaf 1968, bij de DR vanaf 1970. Lange tijd zijn oude en nieuwe nummers door elkaar te zien. |
| IVb | 1970–1980 | InterCity-net vanaf 1971 (eerst alleen 1e klas); kleurproeven met rijtuigen en locomotieven; invoering van oceaanblauw-beige; in 1977 eindigt bij de DB het stoombedrijf; museumspoorlijnen ontstaan. |
| IVc | 1980–1990 | „Elk uur, elke klasse” met de IC ’79; regionaal verkeer mintturkoois, City-Bahn en City-Express; vanaf 1987 oriëntrode locomotieven bij de DB; bij de DR eindigt in 1988 het geregelde stoombedrijf op normaalspoor. |
Typisch aan het model: nummers zoals „103 113-7” (het cijfer na het streepje is een controlecijfer), IC-rijtuigen oceaanblauw-beige, „Silberlinge” in het regionale verkeer, het DB-logo in een cirkel („Keks”), DR-locomotieven vaak rood of oranje met „DR”.
Bekende locomotieven en treinen van de Bundesbahn
- Serie 103 (in serie vanaf 1970): het gezicht van de InterCity – Märklin 3357 in het archief.
- Series 110, 111, 140 en 150: de werkpaarden voor sneltreinen, regionaal verkeer en goederentreinen – 110, 111, 150.
- Serie 120 (vanaf 1979): de eerste in serie gebouwde elektrische locomotief met draaistroomtechniek en voorbeeld voor veel latere locomotieven – Märklin 3353 in het archief.
- Serie 218 (in serie vanaf 1971) en 290: diesellocomotieven voor de lijn en de rangeerdienst – 218, 290.
- ET 403 (1973): het „Donald Duck”-treinstel voor de InterCity, later Lufthansa Airport Express – Märklin 37779 in het archief.
- TEE Rheingold: reed tot 1987.
Bekende locomotieven en treinen van de Reichsbahn
- Serie 132 „Ludmilla” (vanaf 1973): zware diesellocomotief uit Loehansk – Märklin 36421 in het archief.
- Serie 243 (vanaf 1982): de meest gebouwde elektrische locomotief van de DR, later DB-serie 143 – Märklin 3443 in het archief.
- Serie 250 (vanaf 1974): zware elektrische goederentreinlocomotief, vanwege haar vorm „Container” genoemd.
- Reko-locomotieven 50.35 en 52.80: omgebouwde stoomlocomotieven, tot het einde van het stoomtijdperk in dienst.
DB en DR vergeleken
| Bundesbahn (DB) | Reichsbahn (DR) | |
|---|---|---|
| Einde van de stoomlocomotief | 1977 (laatste rit van een stoomlocomotief in de dienstregeling) | 1988 op normaalspoor, op smalspoorlijnen tot op heden |
| Nieuwe nummers | vanaf 1968 | vanaf 1970 |
| Typische diesellocomotief | V 200, V 100, 218 | V 180, V 100 (DR), 132 „Ludmilla” |
| Typische elektrische locomotief | E 10, E 41, 103, 111 | E 11, E 42, 243, 250 |
| Langeafstandsverkeer | TEE, InterCity | Städteexpress (intercitytreinen van de DR), internationale treinen richting oosten |
Hoe het na 1990 verderging: Tijdperk V en VI – Deutsche Bahn AG en de open spoorwegmarkt. De jaren daarvoor: Tijdperk II.